prof. nadzw. dr hab.Zbigniew Bania


Prof.nadzw .dr hab. Zbigniew Bania

Życiorys  naukowy

Po ukończeniu szkoły średniej w Tarnowie w  1964r. rozpocząłem studia na Uniwersytecie Warszawskim na kierunku historia sztuki. Stopień magistra historii sztuki otrzymałem w 1969r. po przyjęciu pracy pisanej pod kierunkiem prof. Stanisława Lorentza pt. ”Arsenał Warszawski” oraz po zdaniu egzaminu magisterskiego 14 07 1969r.

01 02 1971r. przyjęty zostałem na studia doktoranckie na Wydziale Historycznym Uniwersytetu Warszawskiego, trwające do 30 09 1973r. Monografia historyczna i artystyczna pałacu w Podhorcach, opracowana pod kierunkiem prof. Adama Miłobędzkiego przyjęta została jako doktorska. Po jej obronie 05 11 1977r. na Wydziale Historycznym Uniwersytetu Warszawskiego otrzymałem stopień doktora nauk humanistycznych.

Na podstawie oceny ogólnego dorobku naukowego i przedstawionej rozprawy habilitacyjnej pod tytułem „Kalwarie polskie w XVII wieku” Rada Wydziału Kościelnych Nauk Historycznych i Społecznych Akademii Teologii Katolickiej w Warszawie dopuściła mię do kolokwium habilitacyjnego, które przyjęła 21 03 1994r. i nadała tytuł doktora habilitowanego  nauk humanistycznych w zakresie historii – historii architektury średniowiecznej i nowożytnej. Decyzję tą potwierdziła Centralna Komisja do Spraw Tytułu Naukowego i Stopni Naukowych pismem z dnia 28 11 1994r.

 

Przebieg pracy zawodowej

01 10 1973 r. zostałem przyjęty na stanowisko asystenta na kierunku historia sztuki w Instytucie Kościelnych Nauk Historycznych Wydziału teologicznego Akademii Teologii Katolickiej w Warszawie. Od 01 10 1978r. mianowany zostałem na stanowisko adiunkta na tym kierunku.  Rada Wydziału Kościelnych Nauk Historycznych i Społecznych wybrała mnie do pełnienia funkcji prodziekana Wydziału na kadencję 01 10 1994r. – 31 08 1996r. oraz na następną od 01 09 1996r. do 31 08 1999r. Na okres od 01 10 1996r. do 30 09 2001r. mianowany zostałem na stanowisko profesora nadzwyczajnego na Wydziale Kościelnych Nauk Historycznych i Społecznych Akademii Teologii Katolickiej w Warszawie. Od 01 10 1999r. stanowisko to pełniłem na Wydziale Nauk Historycznych i Społecznych  Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie jak również od tego roku byłem kuratorem kierunku historii sztuki Instytutu Nauk Historycznych tego Wydziału. Po przekształceniu tego kierunku w Instytut Historii Sztuki Wydziału Nauk Historycznych i Społecznych w listopadzie 2002r. zostałem powołany do pełnienia funkcji jego dyrektora, którą sprawowałem do 30 09 2014r. Trwający 45 lat czas pracy na ATK/UKSW kończy się 30 09 2018 r.

Od 01 10 1994r. do 30 09 2012 r. zatrudniony byłem w Katedrze Historii Sztuki na Wydziale Filozoficzno-Historycznym Uniwersytetu Łódzkiego początkowo na stanowisku adiunkta zaś od 01 11 2000r. profesora nadzwyczajnego Od 01 10 1999r. pełniłem funkcję kierownika Zakładu Historii Sztuki do końca XVIII w. tej Katedry. 01 12 2000 mianowany zostałem na stanowisko profesora nadzwyczajnego Uniwersytetu Łódzkiego.

W latach 2007 – 2014 byłem członkiem Komitetu Nauko Sztuce PAN, zaś od 2003 roku jestem członkiem Rady Naukowej Instytutu Sztuki PAN.

Od 1970 roku jestem członkiem Stowarzyszenia Historyków Sztuki. Uczestniczyłem w pracach władz Oddziału Warszawskiego SHS, od 2012 r. pełnię funkcję wiceprezesa SHS.

 

Praca naukowo-dydaktyczna

Od 01 01 2003 wypromowałem dziesięciu doktorów: ks. Janusz Nowiński – ATK, Piotr Gryglewski – UŁ, Ewa Kubiak – UŁ, Anna Petrova – UKSW, Łukasz Sadowski – UŁ, Julia Sowińska – UŁ, Tadeusz Zadrożny – Instytut Sztuki PAN, Anna Czyż – UKSW, Marta Wiraszka – UKSW, Malwina Domagała – UKSW.

Zostałem powołany na recenzenta 17 prac doktorskich (Katarzyna Bogacka, Krzysztof Jabłoński, Tomasz Grygiel, Edyta Polit, Adam Błachut, Jakub Lewicki, Andrzej Kusztelski, Anna Ptak, Małgorzata Ludwisiak, Hubert Kowalski, Anna Papierkowska-Zając, Tomasz Zaucha, Michał Kurzej, Mirosława Sobczyńska-Szczepańska, Paweł Migasiewicz, Mirosław Marcinkowski, Marta Garas) i 5 habilitacyjnych (Marta Leśniakowska, Irena Rolska-Baruch, Andrzej Betlej, Jacek Żywicki, Tomasz Dziubecki).

.Od 1978r. na ATK a później UKSW do dnia dzisiejszego pod moim kierunkiem powstało 140 prac magisterskich (99 stacjonarne, 47 niestacjonarne)  zaś w Katedrze Historii Sztuki UŁ od 1994r. – 95.

Jestem autorem lub współautorem 7 książek, 49 artykułów, kilkudziesięciu haseł w Nowej Encyklopedii PWN, Britannica – edycja polska, Allgemeines Kunstlerlexikon, Encyklopedia Katolicka.

Uczestniczyłem w 25 konferencjach naukowych, organizowanych przez Uniwersytety: Warszawski, Jagielloński, Łódzki, Wrocławski, KUL oraz w Jerozolimie.

Od 2012 r. biorę udział w zajęciach organizowane co 2 lata Studium Podyplomowego Ochrona Dziedzictwa Kulturowego organizowanego na Wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej. Prowadzę tam wykłady z dziejów architektury europejskiej i polskiej okresu historyzmu.

 

W swych badaniach starałem się wiązać dzieje architektury z uwarunkowaniami politycznymi, gospodarczymi, funkcjonalnymi  i ideowymi. Uważam, że śledzenie wyłącznie przemian formalnych w dziełach architektury zdecydowanie zawęża możliwość rozumienia ich powstawania i funkcjonowania w otoczeniu społecznym. Początkowo moje zainteresowania wiązały się z dziejami architektury polskiej XVII wieku, co wynikało ze współpracy przy pisaniu doktoratu jak i kolejnych prac z prof. Adamem Miłobędzkim. Kontakt z Nim ugruntowywał przekonanie o dążeniu do uwzględniania możliwie wielu aspektów prowadzonych badań. W moich pracach monograficznych takich jak dzieje Arsenału Warszawskiego, Pałacu w Podhorcach, Zamku w Osssolinie, zamku Krzyżtopór aspekty historyczne, funkcjonalne i formalne poszerzone zostały o ideowe. Istotne dla mnie jest przekonanie, że aspekt formalny może być rozpatrywany dopiero po omówieniu historycznego i funkcjonalnego. Z kolei badania prowadzone nad dziejami Kalwarii Zebrzydowskiej umożliwiły rozwinięcie aspektu ideowego tego przedsięwzięcia, określenia wyjątkowej specyfiki kalwarii powstałych na ziemiach Rzeczypospolitej XVII wieku na tle podobnych przedsięwzięć europejskich. Inne publikacje miały charakter syntetyczny, ukazujące dzieje polskiej architektury XVII wieku, barokowej architektury Śląska, barokowej i rokokowej architektury niemieckiego obszaru Europy. Podjęcie się tej tematyki było możliwe po zdobyciu doświadczenia w wygłaszanych wykładach monograficznych: dziejach architektury średniowiecznej i nowożytnej Czech, średniowiecznej architektury obszaru niemieckiego Europy, wartości ideowych europejskiej architektury średniowiecznej i nowożytnej. Istotne są doświadczenia uzyskane w opracowaniu wykładów kursowych z dziejów europejskiej i polskiej architektury średniowiecznej,  nowożytnej jak i okresu historyzmu.

 

Doświadczenia naukowe zdobyte  zagranicą.

Wykłady z zakresu historii architektury polskiej:

2004 –  strona wysyłająca: UKSW Warszawa, strona przyjmująca: Uniwersytet w                                    Presowie, Słowacja – wykłady z zakresu historii architektury polskiej

2007 –   strona wysyłająca: UKSW Warszawa, strona przyjmująca: Uniwersytet w                                    Presowie, Słowacja – wykłady z zakresu historii architektury polskiej.

2009 –      strona wysyłająca: UKSW Warszawa, strona przyjmująca: Uniwersytet w  Ostrawie, Czechy.

Uczestnictwo w opracowywaniu grantów:

Parafie i kościoły polskie w USA – inwentaryzacja źródłowa i fotograficzna. „Polish Cathedrals” (część I), Program Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego: Ochrona dziedzictwa kulturowego za granicą. Numer projektu: 02504/17,wykonawca merytoryczny

2014 r. – Inwentaryzacja malarstwa nowożytnego na terenie dawnego województwa łęczyckiego – kierownik grantu.