prof. dr hab. Tadeusz Bernatowicz


foto_bernatowicz

e-mail: t.s.bernatowicz@gmail.com

e-mail: t.bernatowicz@uw.edu.pl

 

Absolwent Instytutu Historii Sztuki i Instytutu Kulturoznawstwa Uniwersytetu im. A. Mickiewicza w Poznaniu. Doktorat w Instytucie Sztuki PAN pod kier. J. Kowalczyka na podstawie rozprawy Miles christianus et peregrinus. Fundacje Mikołaja Radziwiłła „Sierotkiw ordynacji nieświeskiej (recenzenci: prof. J.A. Chrościcki, prof. J. Lileyko).  Do 2010 r. zatrudniony w Instytucie Historii Sztuki UW. Następnie jako pełnomocnik ds. zabytków i dziedzictwa kulturowego Wydziału Historycznego. Kolokwium habilitacyjne na Radzie Wydziału Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego na podstawie dorobku i rozprawy Mitra i buława. Królewskie ambicje książąt w sztuce Rzeczypospolitej szlacheckiej (1697-1763) (recenzenci: prof. A. Betlej, prof. J.A. Chrościcki, prof. J. Pokora, prof. A. Rachuba).

Członek m. in: Polskiego Komitetu Narodowego International Council of Monuments and Sites  (ICOMOS), Fundacji im. Ciechanowieckich, Rady Naukowej Ogrodów w Arkadii i Nieborowie, Warszawskiego Oddziału Stowarzyszenia Historyków Sztuki, redakcji czasopisma naukowego „Barok. Historia – Literatura – Sztuka”, redakcji czasopisma „Kronika Zamkowa Nowa”.

Badania naukowe koncentrują się na fundacjach magnackich w Wielkim  Księstwie Litewskim XVI-XIX w. oraz Europie Środkowo-Wschodniej (architektura, ogrody, sztuka) i ich  społeczno-politycznych determinantach powstania i funkcjonowania.

Najważniejsze publikacje

Monografie

  • Mitra i buława. Królewskie ambicje książąt w Rzeczypospolitej szlacheckiej (1697-1763), Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2011.
  • „Miles Christianus et Peregrinus.” Fundacje Mikołaja Radziwiłła “Sierotki” w ordynacji nieświeskiej, Wydawnictwo Neriton, Warszawa 1998.
  •  „Monumenta variis Radivillorum”. Wyposażenie zamku nieświeskiego w świetle źródeł archiwalnych. Część I: XVI-XVII wieku, Bogucki Wydawnictwo Naukowe, Poznań 1998.
  • Alba. Od renesansowej willi do kompozycji krajobrazowej. Z badań źródłowych nad architekturą ogrodów na Kresach, Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Warszawa 2009.
  • Królewska rezydencja w Żółkwi w XVIII wieku, Muzeum Pałac w Wilanowie, Warszawa 2009.

Artykuły i rozprawy naukowe

Architektura i urbanistyka nowożytna

  • Die Befestigungen von Nieśwież – ein unbekanntes Werk von Giovanni Bernardoni, [w:] Architetti e ingegnieri militari italiani all’estero dal XV al XVIII secolo a cura di Marino Vigano, Livorno 1999, s. 259-269.
  • Le chiese del Bernardoni nel Ducato di Njazviz, [w:] L’architetto Gian Maria Bernardoni sj tra l’Italia e le terre dell’ Europa centro-orientale, Fondazione Giorgio Cini, Venezia 1999, s. 39-55.
  • Plac Teatralny w Warszawie. Przemiany architektury i układu przestrzennego, w: Archeologia dawnej Warszawy, red. Włodzimierz Pela, Warszawa 2013, t. 3, s. 11-54.
  • Architektura kościoła św. Katarzyny na Służewie XVIII-XX wiek – działalność Jana Z. Deybla i Franciszka Lanciego, [w:] Służew i jego kościół, Warszawa 2013, s. 360-393.
  • Rezydencja Sobieskich i Radziwiłłów w Żółkwi w świetle nieznanego planu Antonia Castello, [w:] „Ikonotheka” t. XIII: Prace dedykowane Karolinie Lanckorońskiej w stulecie urodzin, s. 203-213. Warszawa 1998.
  • Niezrealizowana „królewska” rezydencja w Białej Podlaskiej, [w:] Artyści włoscy w Polsce XVI-XVIII w. Prace dedykowane Profesorowi Mariuszowi Karpowiczowi, Warszawa 2005, s. 499-512.
  • Początki latynizacji architektury greckokatolickiej na Białorusi: cerkwie w Mirze i Nowym Świerżniu, [w:] Pro Fide, Rege et Grege. Prace ofiarowane Profesorowi Jerzemu Lileyce, „Roczniki Humanistyczne”, t. XLVII, z. 4, 1999, s. 129-142.
  • Nesvisium Metropolis Ducatus. Nieznany przykład urbanistyki manierystycznej, [w:] Artes atque humaniora. Studia Stanislao Mossakowski sexagenario dicata, Warszawa 1998, s. 161-167.
  • Rezidencija Sobeskich i Radiwiliw u Żowkwi w switli niewidomogo płanu Antona Kastełło, „Wisnik”, nr 10, Lwiw 1999, s. 78-83.
  • Na Kresach Multańskich. Kamieniec Podolski i zamki pogranicza polsko-tureckiego w świetle nieznanych planów, [w:] Studium urbis charisteria Teresiae Zarębska Anno Jubilei oblata, Warszawa 2003, s. 13-28, 241.

Sztuka nowożytnych ogrodów i krajobrazu kulturowego

  •  Barocke Jagdschlösser und Tiergärten in Polen zur Zeit August III, „Barok. Historia – Literatura – Sztuka”, t. XXI/1 (42), 2014, s. 219-230 .
  • Die Familie Knackfuss. Eine Studie über das Wirken deutscher Gärtner und Architekten in Polen. Deutsch-polnische Kulturkontakte im 16.-18 Jahrhundert, „Barock. Geschichte-Literatur-Kunst“, Warszawa 2006, s. 203-215.
  • „Abrysy i planty ogrodnika warszawskiego Carla Georga Knackfussa [w:] Arx felicitas. Ksiega ku czci Profesora Andrzeja Rottermunda w sześćdziesiątą rocznicę urodzin od przyjaciół, kolegów i współpracowników, Warszawa 2001, s. 411-423.
  • Myśliwskie pałace „molino da vento” w kompozycji zwierzyńców: między kameralną rekreacją a elitarną reprezentacją, w: Europejskie tradycje łowieckie, red. Tadeusz Żuchowski, Warszawa 2013, s. 119-129.
  • Alba w czasach Karola Radziwiłła „Panie Kochanku”, [w:] „In artium hortis”. Studia i szkice z dziejów sztuki, konserwacji zabytków i muzealnictwa. Wojciechowi Fijałkowskiemu w siedemdziesiątą rocznicę urodzin, Warszawa 1997, s. 121-129.
  • Ogrody do zabaw myśliwskich. Królewskie zwierzyńce czasów saskich wokół Warszawy, [w:] Królewskie Ogrody w Polsce, pod red. M. Szafrańskiej, Warszawa 2001, s. 265-288.
  • Sentymentalne idee i wiejska powierzchowność w polskich ogrodach krajobrazowych      [w:] Obraz i natura, pod red. U. Mazurczak, Lublin 2005, s. 115-152.

Ideologia władzy i rodu w sztuce

  • Związki genealogiczne i fikcyjne pokrewieństwa. Idea koligacji Radziwiłłów z Habsburgami w mediach XVIII wieku, [w:] Środowiska kulturotwórcze i kontakty kulturalne Wielkiego Księstwa Litewskiego od XV do XIX wieku, pod red. U Augustyniak, Warszawa 2009, s. 40-53.
  • „Akt bardzo rzadko praktykowany”. Uroczystość obłóczyn księżnej Teofilii z Leszczyńskich Wiśniowieckiej we Lwowie, [w:] Polska i Europa w dobie nowożytnej. L’Europe moderne: nuoveau monde, nouvelle civilisation? Modern Europe – New World, New Civilisation?. Prace naukowe dedykowane Profesorowi Juliuszowi A. Chrościckiemu, Warszawa 2009 s. 325-332.
  • „Idea principia christiani” w emblematyce około 1600. (Z badań nad recepcją tacytyzmu w Polsce), „Barok”, t. III/1 (5), 1996, s. 91-118.

Rzeźba nowożytna

  • Rzeźby Campagni i Franco w Nieświeżu a wczesny barok, „Biuletyn Historii Sztuki”, t. LIV, 1992, s. 31-52.
  • Peregrinus et miles christianus. O nagrobku Mikołaja Krzysztofa Radziwiłła „Sierotki” w Nieświeżu, „Biuletyn Historii Sztuki”, t. LII, 1990, s. 227-249.
  • „Rotto” jako forma artystyczna w plastyce manierystycznej, [w:] Między Padwą a Zamościem. Studia z historii sztuki i kultury nowożytnej ofiarowane Profesorowi Jerzemu Kowalczykowi, Warszawa 1993, s. 111-120.
  • Snycerz Stefan Müller i jego działalność, „Roczniki Humanistyczne”, t. L, z. 4, 2002, s. 391-411.